1و10-فنانترولین مونوهیدرات | معرف کلاسیک در کمپلکسومتری و طیفسنجی
1و10-فنانترولین مونوهیدرات (1,10-Phenanthroline Monohydrate) با فرمول شیمیایی C₁₂H₈N₂·H₂O، یک ترکیب هتروسیکل آروماتیک حاوی نیتروژن از خانواده فنانترولینها است. این ماده به عنوان یک لیگاند دو دندانهای (bidentate ligand) بسیار کارآمد شناخته میشود که با بسیاری از یونهای فلزی، به ویژه یونهای آهن دوظرفیتی (Fe²⁺ یا Ferrous)، کمپلکسهای پایدار و رنگی تشکیل میدهد. حضور یک مولکول آب تبلور (مونوهیدرات) به پایداری و حلالیت آن کمک میکند.
مشخصات فنی و شناسایی:
| نام شیمیایی: 1و10-فنانترولین مونوهیدرات | اورتو-فنانترولین مونوهیدرات |
| نام انگلیسی: 1,10-Phenanthroline Monohydrate | o-Phenanthroline Monohydrate |
| فرمول مولکولی: C₁₂H₈N₂·H₂O |
| وزن مولکولی: 198.22 g/mol (شامل آب تبلور) |
| شماره CAS: 5144-89-8 (برای مونوهیدرات) | فرم بیآب: 66-71-7 |
| ظاهر: پودر یا کریستالهای سفید تا زرد کمرنگ |
| نقطه ذوب: حدود 93-94°C (با از دست دادن آب تبلور) و سپس ذوب نهایی فرم بیآب در دمای بالاتر (~117°C). |
| انحلالپذیری: در آب به میزان متوسط محلول است (حدود 0.1% در دمای اتاق). در اتانول، متانول، استون و اسیدهای رقیق به خوبی حل میشود. |
| درجه خلوص آزمایشگاهی (Reagent Grade): معمولاً ≥ 99% (برای استفادههای تجزیهای حیاتی) |
کاربردهای اصلی و تخصصی:
| کمپلکسومتری و کالریمتری آهن: مهمترین و شناختهشدهترین کاربرد آن به عنوان معرفی انتخابی و بسیار حساس برای اندازهگیری کمی یون Fe²⁺ است. کمپلکس تشکیل شده Fe(phen)₃²⁺ (فِروسین) به رنگ قرمز نارنجی شدید است و جذب نوری قوی در حدود 510 نانومتر دارد. این اساس روش استاندارد فنانترولین برای تعیین آهن کل (پس از احیا به Fe²⁺) در آب، خاک، مواد غذایی، خون و نمونههای صنعتی است. |
| آنالیز سایر فلزات: تشکیل کمپلکس با فلزات دیگری مانند روی (Zn²⁺)، مس (Cu⁺)، کبالت (Co²⁺) و نیکل (Ni²⁺). این کمپلکسها نیز رنگی هستند و در روشهای تجزیه کاربرد دارند. |
| شناساگر فلورسنت و کاوشگر مولکولی: برخی از کمپلکسهای آن (مانند کمپلکس با Ru) فلورسانس قوی دارند و در ساخت حسگرهای شیمیایی و مطالعات بیوفیزیکی استفاده میشوند. |
| کاتالیزور در سنتز آلی: به عنوان لیگاند کمکی در کاتالیزورهای فلزی برای واکنشهای اکسیداسیون، هیدروژناسیون و تشکیل پیوند C-C. |
| مطالعات آنتیاکسیدانی (FRAP Assay): در آزمون FRAP (توان احیاکنندگی آهن پلاسما) برای اندازهگیری ظرفیت آنتیاکسیدانی نمونههای بیولوژیکی و غذایی استفاده میشود. در این روش، احیای کمپلکس Fe³⁺-TPTZ به Fe²⁺-TPTZ توسط آنتیاکسیدانهای نمونه، با استفاده از فنانترولین به صورت غیرمستقیم مرتبط است. |
| عامل مهارکننده (Chelator) در بیوشیمی: توانایی آن در کلات کردن یونهای فلزی، برای مهار فعالیت آنزیمهای وابسته به فلز در مطالعات بیولوژیکی مفید است. |
نکات ایمنی و نگهداری:
-
سمیت: سمی در صورت بلعیدن. ممکن است باعث تحریک پوست، چشم و دستگاه تنفسی شود.
-
وسایل حفاظت فردی (PPE): استفاده از دستکش، عینک ایمنی و روپوش آزمایشگاهی ضروری است.
-
نگهداری: در ظرف دربسته و دور از نور، در جای خشک و خنک (دمای اتاق) نگهداری شود. از مجاورت با مواد اکسیدکننده قوی دوری شود.
-
دفع: به عنوان زباله شیمیایی دفع شود.
چرا 1و10-فنانترولین مونوهیدرات را از ما بخرید؟
-
خلوص تضمینشده برای آنالیز: خلوص ≥99% مناسب برای کاربردهای دقیق تجزیهای و استانداردسازی.
-
بستهبندی مناسب: عرضه در شیشههای کهربایی 25 گرمی، 100 گرمی و 250 گرمی.
-
مستندات کامل: ارائه SDS (برگه اطلاعات ایمنی) و گواهی آنالیز (COA).
-
کاربرد دوگانه: مناسب برای آزمایشگاههای کنترل کیفیت (آب، غذا، دارو) و تحقیقات دانشگاهی (شیمی، زیستشناسی، علوم مواد).
-
قیمت رقابتی.
سوالات متداول (FAQ):
سوال: تفاوت فرم مونوهیدرات با فرم بیآب چیست؟
پاسخ: فرم مونوهیدرات پایدارتر است و در هوا کمتر جذب رطوبت میکند. از نظر شیمیایی در واکنشها یکسان عمل میکنند، اما در محاسبات دقیق وزنی برای تهیه محلولهای استاندارد، باید وزن مولکولی متفاوت (شامل آب) را در نظر گرفت.
سوال: چگونه محلول استاندارد این ماده را تهیه کنیم؟
پاسخ: معمولاً یک محلول 0.1% (وزن/حجم) در آب یا اتانول رقیق تهیه میشود. به دلیل حساسیت به نور، بهتر است محلول تازه تهیه شده یا در ظرف تیره و در یخچال نگهداری شود.
سوال: آیا برای اندازهگیری آهن کل (Fe³⁺ + Fe²⁺) هم کاربرد دارد؟
پاسخ: بله، اما ابتدا باید تمام آهن موجود در نمونه به حالت Fe²⁺ احیا شود. معمولاً از هیدروکسیل آمین هیدروکلراید یا اسکوربیک اسید به عنوان عامل احیاکننده قبل از افزودن فنانترولین استفاده میشود.
سوال: حد تشخیص روش فنانترولین برای آهن چقدر است؟
پاسخ: بسیار حساس است و میتواند غلظتهای آهن در حد جزء در میلیارد (ppb) را نیز اندازهگیری کند.
سوال: آیا این ماده با EDTA قابل رقابت است؟
پاسخ: هر دو کلاتکننده هستند اما انتخابگری متفاوتی دارند. فنانترولین برای Fe²⁺ انتخابیتر و مناسب کالریمتری است، در حالی که EDTA طیف وسیعتری از فلزات را کلات میکند و بیشتر در تیتراسیون کمپلکسومتری کاربرد دارد.
سفارش و مشاوره
برای استعلام قیمت، دریافت COA و پروتکل استاندارد اندازهگیری آهن با روش فنانترولین، با بخش فروش مواد شیمیایی تجزیهای و معرفهای آزمایشگاهی تماس بگیرید.
نقد و بررسیها
هنوز بررسیای ثبت نشده است.